විශිෂ්ට ඇස දුටු විශිෂ්ටයන්ගේ හැටි

අගෝස්තු 15, 2019

අප ජීවත් වන මේ සමාජය භින්න රුචිකත්වයෙන් පිරී පවතී. ඉන් භෞතිකවාදීන්ට හසු වනුයේ සමාජ, ආර්ථික, දේශපාලන, සංස්කෘතික විෂමතාවන් පමණි. ඊට ඔබ්බෙහි තිබෙන මේ සියල්ලටමැ වඩා ප්‍රාබල්‍යය ආධ්‍යාත්මික, භව සන්තතික වෙනස ඔවුන්ට විශද නොවේ. කවර කලා මාධ්‍යයකින් හෝ කෘතහස්තභාවයට පත් වූ කලාකරුවන්ගේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය, සම්ප්‍රදානය, විශිෂ්ටත්වය, කාර්ය සාධනය ඔවුන්ගේ කලා කෘති සේවනය කරන්නා වූ සහෘදයන්ට මැනවින් වැටහෙන බැව් සත්‍යයකි. එහෙත් කලා කෘති ඇසුරෙන් රසාස්වාදය ලබන සියල්ලෝම සහෘදයෝ නොවෙති. “සහෘද” යන සකු වදනෙහි අරුත සමාන හදවත් ඇත්තා යනුය. මෙහිදී නිර්මාණ රසවින්දනය ඔස්සේ කලාකරුවන්ගේ හදවත සාකල්‍යයෙන් හඳුනා ගත හැකි රසඥතාව, රස භාව වපසරිය අර්ථවත් කෙරේ. මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍රයෝ කලා රසිකත්වය දෙයාකාරයෙන් විග්‍රහ කරති. උසස් රසවින්දන ශක්තියකින් හෙබි බුද්ධිමත් සහෘදයා “රසඥයකු” (CONNOISSEUR) බවත් කිසියම් කලා නිර්මාණයක් මතු පිටින් පමණක් ආස්වාදය කරන්නා වූ රසිකයා “මුග්ධ ප්‍රසන්නයකු” (FAN) බවත් වරක් ඔහු අර්ථ දැක්වූයේය. මහාචාර්ය සරච්චන්ද්‍රයන්ට අනුව බොහෝ විට මුග්ධ ප්‍රසන්නයන්ගේ ගෞරවයට, ඇගැයුමට පාත්‍ර වනුයේ නොගැඹුරු, ව්‍යාජ කලා නිර්මාණ හා ඒවා නිපදවන “කලාකරු” නාමයෙන් පෙනී සිටින්නන්ය. වචනයේ පරිසමාප්ත අරුතෙහිම කලාකරුවන් හඳුනා ගත හැකි වනුයේත් ප්‍රශස්ත කලා කෘති සාකල්‍යයෙන් සේවනය කළ හැකි වනුයේත් “රසඥයාට“ පමණි. සහෘදයෝ නම් ඔවුහුය. එහිලා උසස් කලා කෘති නිබඳ සේවනයෙන් ලත් පරිචයක් තිබිය යුතුමය. එහෙත් කලා නිර්මාණ මතුපිටින් පමණක් විඳින (DILETTANTE) රසිකයා (FAN) ”මුග්ධ ප්‍රසන්නයකු” ලෙස හැඳින්වීම අනුචිත යැයි මට සිතේ. මක්නිසාද යත් ඒ වදනෙහි අවඥාසහගත බවක් ගැබ් වී ඇති බැවිනි. වචනයේ පරිසමාප්ත අරුතෙහිම කලා කෘති බිහි කරන නිර්මාණකරුවන් සේම වචනයේ පරිසමාප්ත අරුතෙහිම විචාරකයන් සිදු කළ යුත්තේ සාමාන්‍ය “රසිකයන්ටද” උසස් “රසඥයන්” බවට පත් වීමට මඟ පෙන්වා දීම යැයි මම තරයේ විශ්වාස කරමි. ඕනෑම විද්‍යාලයක දක්ෂ දරුවන් සේම විවිධ විෂයන්ට ඉතා දුර්වල දරුවෝ ද සිටිති. වචනයේ පරිසමාප්ත අරුතෙහිම ගුරුවරයා අර කී දුර්වල දරුවන්ට ද විවිධ සාධනීය උපක්‍රම, විධික්‍රම අනුගමනය කොට ඉමහත් පරිශ්‍රමයක් දරා ඔවුන්ගේ ඉගෙනීමේ ශක්‍යතා වර්ධනය කිරීම මීට සාම්‍යය වේ. ශ්‍රේෂ්ඨ කලාකරුවා ද අග්‍රගණ්‍ය විචාරකයා ද මෙකී අග්‍රේසර ගුරුවරයා වැන්න. එහෙයින් “රසඥයකු” හෝ “සහෘදයකු” බවට පත් වන තුරු කලා නිර්මාණ මතුපිටින් දකින්නන් “මුග්ධ ප්‍රසන්නයන්” ලෙස නොව “රසික” යන (FAN) නාමයෙන් හැඳින්වීම සහේතුක හා වඩාත් මානව හිතවාදී යැයි මම සිතමි. 8 වැනි සියවසට අයත් සීගිරි කැටපත් පවුරෙහි සහෘදයා “ප්‍රමාතෘ” ලෙස හැඳින්වේ. සහෘදයකු විශිෂ්ට කලාකරුවකුගේ අගය දකිනවාට වඩා වෙනස් දැක්මක් විශිෂ්ටයකු තවත් විශිෂ්ටයකුගේ වටිනාකම විග්‍රහ කරන විට ඉස්මතු වේ. එවැනි විරල ඇගැයුම් අරභයා පසුගිය සමයේ මගේ අවධානය යොමු විය. එහෙයින් එබඳු රුවන් වැකි මම හැකි පමණ එක් රැස් කිරීමට උත්සක වූයෙමි. ඉන් ඇතැම් කියුම් පොත්පත්වල ලියැ වී ඇත. ඊටත් වඩා බොහෝමයක් මට අසන්නට ලැබුණි. අසන්නට ලැබූ දෑ මගේ මතක ගබඩාවේ තැන්පත් වී ඇත. ඒවා මෙහි සටහන් කරනුයේ මතකයට නැඟෙන පරිද්දෙනි. කිසියම් කලා මාධ්‍යයක විශිෂ්ටයකුගේ අගය නිවැරැදිව හඳුනා ගත හැක්කේ තවත් එවැනිම විශිෂ්ටයකුටම පමණක්දැයි යන සිතුවිල්ල වරෙක මා සිතෙහි පහළ වේ. කෙසේ හෝ මෙබඳු ඇගැයීම් කළ හැකි වනුයේ අදාළ විශිෂ්ටයන් “කුහකත්වයෙන්” විනිර්මුක්ත වී අන්‍ය විශිෂ්ටයන්ගේ දියුණුව දැක සතුටු විය හැකි උසස් අධ්‍යාත්මයකින් පසුවන කල්හිය. බුදුන් වහන්සේ මේ උසස් අධ්‍යාත්මය “මුදිතාව” ලෙස දේශනා කොට වදාළහ.

“මාර්ටින් වික්‍රමසිංහ මහතා ඉතා උස් තැනක සිට හෙමිහිට ගලා බසින දියලුම දියඇල්ල වගේ. මහාචාර්ය එදිරිවීර සරච්චන්ද්‍ර ඊට වඩා පහළ තැනකින් පටන් ගෙන එහෙත් වඩා වේගයෙන් ගලා හැලෙන දුන්හිඳ දිය ඇල්ල වගේ” යනුවෙන් මේ මහා සාහිත්‍යවේදීන් දුටුවේ තවත් කෘතහස්ත සාහිත්‍යවේදියකු වූ කේ. ජයතිලකයන්ය. අග්‍රගණ්‍ය රූපණවේදී ගාමිණි ෆොන්සේකාගේ රැඟුම් විශිෂ්ට පසුබිම් ගායනවේදී එච්. ආර්. ජෝතිපාලයන්ගේ ගැයුමටත් ජෝතිගේ ගැයුම් ගාමිණිගේ රැගුම්වලටත් අන්‍යෝන්‍ය විශිෂ්ටත්වයක් රැගෙන ආ සුසංයෝගයක් වූ බැව් කවුරුත් දනිති. එහෙත් ගාමිණී - ජෝති එකිනෙකා ප්‍රසිද්ධියේ අගය කළ අවස්ථා විරලය. ගාමිණි තමාගේ ප්‍රියතම ගායකයා අමරදේවයන් බව සඳහන් කරද්දී ජෝති තමාගේ ප්‍රියතම නළුවා විජය කුමාරතුංග බැව් පැවසුවේය. එහෙත් වරක් ගාමිණි ෆොන්සේකා සූරීන් මා සමඟ කී කියුමක් සිහිපත් වේ. “ආචාර්ය ලෙස්ටර් ජේම්ස් පීරිස් මහතා “සන්දේශය” චිත්‍රපටය වැඩ අරඹද්දී එහි එන “පෘතුගීසිකාරයා” ගීතය ගැයීමට සුදුස්සා එවකට “සුරතලී” චිත්‍රපටයේ “සිරියාමේ සාරා” ගීතයෙන් ජනප්‍රිය තරුණයකු වූ ජෝතිපාල බැව් ලෙස්්ටර්ට රෙකමදාරු කළේ මායි. ඒ අනුව ලෙස්ටර් - ජෝති එකම සුසංයෝගය සිදු වුණේ මගේ රෙකමදාරුවෙන්” බව ෆොන්සේකා සූරීහු පැවසූහ. එසේම ඔහු ජෝති මියගිය පසුව වරක් පළ කළ කියුමක් ද මෙහිදී සිහිපත් කරනු වටී. “මාත් මියගිය පසු යම් කලකදී මේ රටේ රසික ජනතාවට මා අමතක වී යා හැකියි. එහෙත් ජෝතිගේ හඬ බොහෝ කලක් පවතිනු ඇත.”

එසේම විජය කුමාරතුංගයන් ජෝති මියගිය පසු ඔහු අරභයා පැවසුවේ “සිනමාවේ ජෝති මට ලබා දුන් හඬ මින් ඉදිරියට මට ලබා දෙන්න වෙන කෙනෙකුට තබා මටවත් පුළුවන් කමක් නැහැ” යනුවෙනි. භාරතයේ අමරණීය නළු රාජ් කපූර් හට වඩාත් ගැළපුණේ මුකේෂ්ගේ සුමධුර ගී හඬය. “මගේ කටහඬ මිය ගියා” යැයි ඔහු පැවසුවේ මුකේෂ්ගේ අභාවය සැළ වූ විටය.

ඉන්දියාවේ දෙටු, සෙටු නළු දිලිප් කුමාර්ට එකල වඩාත් ගැළපුණේ තලාත් මෙහෙමූඩ්ගේ භාවපූර්ණ රන් ස්වරය වේ. තලාත් ගැන වරක් දිලිප් සංක්ෂේපයෙන් හැඳින්වූයේ “THE PERFECT GENTLEMAN” යනුවෙනි. තමාට විග්‍රහ කළ නොහැකි දෙවියන්ට පමණක් විග්‍රහ කළ හැකි, දුටු පමණින් ජනතාව “දැපනේ” වැටෙන කිසියම් අනන්‍යසාධාරණ ගුණයක් බටහිර ශ්‍රේෂ්ඨ නළු මාලන් බ්‍රැන්ඩෝ සහ මෙරට නිළි රැජන මාලිනී ෆොන්සේකා සතු වන බව ප්‍රසිද්ධියේ ගාමිණි ෆොන්සේකා සූරීන් පැවසුවේ මෙලෙසිනි. “THERE IS EXTRA SOMETHING WHICH I COULDN’T EXPLAIN. ONLY GOD CAN”.

“ගාමිණිට මේ රටේ ජනතාව දැක් වූ අසීමිත ආදරය නිසා මටත් ඒ වගේ නළුවෙක් වෙන්න ඇත්නම් යැයි සිතුණා. මං නළුවෙක් වුණේ ගාමිණි නිසා” යනුවෙන් තෙවරක්ම විජය කුමාරතුංගයන් නිහතමානීව සඳහන් කළේය.

ලොව බිහි වූ විශිෂ්ට ගණයේ චිත්‍රපට අතරින් එකක් වූ “CITIZEN KANE” තැනූ ඔර්සන් වේල්ස්ගෙන් වරක් “ඔබ කෙරෙහි වඩාත් බලපෑමක් කළ සිනමාකරුවා කවුරුන්දැයි” මාධ්‍යවේදීයෙක් ඇසුවේය. ඔහුගේ පිළිතුර මෙසේ විය.

“පළමුවැන්නා ජෝන් ෆෝඩ් . . . දෙවැන්නාත් ජෝන් ෆෝඩ් . . . තෙවැන්නාත් ජෝන් ෆෝඩ්. මා ආභාසය ලැබිය යුතු ඇමරිකානු පෙර පරපුරේ සිනමාකරුවන්ගේ පරම්පරාවත් නූතන සිනමාකරුවන්ගේ පරම්පරාවත් යා කළ පාලම වූයේ ඔහුයි.” ලොව මහා සිනමා කවියකු වූ ඉන්ග්මාර් බර්ග්මාන් වරක් රුසියාවේ මහා සිනමාකරු ආන්ඩ්‍රේ තර්කොව්ස්කි ගැන මෙසේ ලීවේය.

“සිනමාකරණය මඟින් මෙතෙක් මා උත්සාහ කළේ දොරගුළු වසා තිබූ කාමරයක් ඇතුළට පිවිසෙන්න. එහෙත් එය විවෘත කරන යතුර තවමත් මට සොයා ගත නොහැකි විය. තර්කොව්ස්කි ඒ යතුර සොයා ගෙන තිබෙනවා පමණක් නොව මා කී කාමරයට ඇතුල් වී එහි රිසි සේ ඇවිදියි.”

මේ ලිපියෙහි ඉතිරි කොටස ලබන සතියේ

CAPTCHA
This question is for testing whether or not you are a human visitor and to prevent automated spam submissions.
7 + 3 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.